Serwis fotowoltaiki Wrocław — także gdy instalator zniknął

To najczęstsze zgłoszenie, jakie do nas trafia. Warto wiedzieć, że zniknięcie wykonawcy nie unieważnia gwarancji producenta na sprzęt. Panele mają zwykle dwie gwarancje — na produkt i na moc — a falowniki własną gwarancję producencką, często z możliwością przedłużenia. Te gwarancje są przypisane do urządzeń i do miejsca instalacji, nie do firmy, która je przykręciła. Znika natomiast gwarancja na robociznę i na szczelność dachu, bo to była gwarancja wykonawcy.

Praktycznie oznacza to, że da się jeszcze sporo odzyskać. Jeśli falownik jest w okresie gwarancji producenta, prowadzimy zgłoszenie reklamacyjne w imieniu klienta: zbieramy numery seryjne, logi błędów, zdjęcia tabliczek znamionowych i dokumenty zakupu, jakie się zachowały. Producenci zwykle wymagają, żeby zgłoszenie i późniejszą wymianę wykonała firma z uprawnieniami elektrycznymi — i to jest rola, którą przejmujemy.

Drugi krok to inwentaryzacja. Spisujemy, co jest zamontowane: model i liczba paneli, układ stringów, model falownika, typ zabezpieczeń po stronie DC i AC, rodzaj konstrukcji, stan uziemienia i ochrony przepięciowej. Na tej podstawie powstaje dokument, który zastępuje brakującą dokumentację powykonawczą i pozwala planować kolejne naprawy bez zgadywania.

Zdarza się też, że po poprzedniej firmie zostaje instalacja niedokończona formalnie — bez zgłoszenia do operatora, bez licznika dwukierunkowego albo z instalacją pracującą poza umową prosumencką. Takie sprawy też porządkujemy, bo bez tego produkcja z dachu nie jest w ogóle rozliczana.

Spadek produkcji to objaw, nie diagnoza. Zanim ktokolwiek zaproponuje wymianę sprzętu, trzeba porównać dane. Punktem wyjścia są uczciwe liczby: produkcja miesiąc do miesiąca w ujęciu rok do roku, a nie porównanie lipca z listopadem. Sprawdzamy też nasłonecznienie w danym okresie, bo dwa kolejne lata potrafią różnić się o kilkanaście procent i wtedy nic się nie zepsuło.

Jeśli spadek jest realny, szukamy go po kolei. Najczęstsze przyczyny są prozaiczne: zabrudzenie modułów pyłem, mchem albo osadem z komina, zacienienie przez drzewo, które przez pięć lat urosło, i zwyczajnie nierówna praca jednego stringa. Falownik z dwoma trackerami MPPT pokazuje w logach napięcie i prąd osobno dla każdego wejścia — porównanie tych wartości w słoneczne południe zwykle od razu wskazuje, która połowa instalacji odstaje.

Poważniejsze przyczyny to uszkodzenia samych modułów. Mikropęknięcia ogniw po gradzie albo po nieostrożnym montażu, degradacja PID, przepalone diody bocznikujące w puszce przyłączeniowej, wilgoć w złączkach MC4. Do ich wykrycia używamy pomiarów charakterystyki prądowo-napięciowej i kamery termowizyjnej — gorący punkt na module widać na termogramie na długo przed tym, jak zacznie się palić.

Osobna kategoria to instalacja, która nigdy nie produkowała tyle, ile powinna. Źle dobrany falownik, stringi o różnej liczbie modułów wpięte w jedno wejście, panele położone na trzech połaciach dachu i spięte szeregowo, brak optymalizatorów tam, gdzie zacienienie było widoczne od pierwszego dnia. Wtedy nie ma czego naprawiać — trzeba przeprojektować układ elektryczny, co często da się zrobić bez zdejmowania modułów z dachu.

Falownik jest jedynym urządzeniem w instalacji, które pracuje z pełnym obciążeniem codziennie przez kilkanaście godzin i jako pierwszy się zużywa. Nie każdy komunikat błędu oznacza jednak awarię urządzenia. Kody z grupy dotyczącej sieci — zbyt wysokie napięcie, odchyłka częstotliwości, zadziałanie zabezpieczenia wyspowego — mówią o problemie po stronie sieci albo instalacji domowej, a nie o falowniku. Wymiana takiego falownika na nowy niczego nie rozwiąże, bo za miesiąc nowy zgłosi ten sam błąd.

Bardzo częstym przypadkiem we Wrocławiu i okolicach jest przekroczenie górnego progu napięcia w sieci. Falownik musi się wtedy wyłączyć — to wymóg, nie usterka. Rozwiązaniem bywa poprawa połączenia AC, skrócenie lub pogrubienie przewodu do rozdzielnicy, a czasem wniosek do operatora o sprawdzenie parametrów w punkcie przyłączenia. Zanim jednak wystąpimy do OSD, mierzymy napięcie po naszej stronie, żeby wykluczyć, że problem robi sama instalacja.

Błędy izolacji po stronie stałoprądowej to z kolei najczęściej wilgoć: przetarty przewód na ostrej krawędzi konstrukcji, źle zaciśnięta złączka, woda w puszce modułu. Lokalizujemy takie miejsce pomiarem rezystancji izolacji odcinkami, string po stringu. To żmudne, ale tańsze niż wymiana czegokolwiek na oślep.

Jeśli po diagnostyce wychodzi, że uszkodzona jest elektronika mocy — wentylator, kondensatory, moduł IGBT — decyzja zależy od wieku i statusu gwarancyjnego. W okresie gwarancji prowadzimy wymianę u producenta. Po gwarancji porównujemy koszt naprawy z ceną nowego urządzenia i mówimy, co się bardziej opłaca, uwzględniając to, czy nowy falownik ma sens hybrydowy, jeśli klient rozważa magazyn energii.

W instalacji fotowoltaicznej obowiązują równolegle co najmniej trzy różne zobowiązania i mylenie ich jest źródłem większości nieporozumień. Pierwsze to gwarancja producenta na moduły — osobno na wady produktu i osobno liniowa gwarancja mocy, mówiąca, jaki procent mocy nominalnej moduł ma zachować po danej liczbie lat. Drugie to gwarancja producenta falownika. Trzecie to gwarancja wykonawcy na wykonaną pracę: konstrukcję, przejścia przez dach, okablowanie, zabezpieczenia.

Rozróżnienie ma bardzo praktyczny skutek. Jeśli po pięciu latach zaczyna przeciekać dach przy uchwycie montażowym, to nie jest sprawa producenta modułów ani falownika — to wada montażu. Jeśli moduł po ośmiu latach oddaje wyraźnie mniej mocy, niż przewiduje krzywa gwarancyjna producenta, to jest reklamacja produktowa i wymaga udokumentowanego pomiaru, a nie samego wykresu z aplikacji.

Przy przejmowaniu serwisu po innej firmie zawsze robimy przegląd tych trzech ścieżek i mówimy klientowi otwarcie, gdzie jeszcze jest ochrona, a gdzie już nie. Nie przejmujemy odpowiedzialności za cudzy montaż wstecz — nikt uczciwy tego nie zrobi. Bierzemy natomiast odpowiedzialność za to, co sami naprawimy lub wymienimy, i to zapisujemy w protokole.

Warto też pamiętać, że sam serwis wykonany przez firmę bez uprawnień elektrycznych potrafi unieważnić gwarancję producenta na falownik. Producenci wymagają, żeby przy urządzeniu pracował uprawniony elektryk, i przy zgłoszeniu reklamacyjnym o to pytają. To argument za tym, żeby nie zlecać otwierania falownika przypadkowej osobie.

Da się, choć wymaga to jednej dodatkowej wizyty. Dokumentacja powykonawcza powinna zawierać schemat jednokreskowy, rozrysowany układ stringów, listę zamontowanych urządzeń z numerami seryjnymi, protokoły pomiarów elektrycznych i kartę gwarancyjną. W praktyce u wielu klientów zostały po firmie tylko faktura i pilot do falownika.

Odtwarzamy taką dokumentację od zera. Otwieramy rozdzielnicę PV, spisujemy zabezpieczenia i ich parametry, sprawdzamy przekroje przewodów, identyfikujemy stringi pomiarem napięcia obwodu otwartego, schodzimy do licznika i sprawdzamy sposób podłączenia. Zdejmujemy numery seryjne modułów i falownika, robimy dokumentację zdjęciową konstrukcji i przejść dachowych. Wykonujemy pomiary ochronne i wystawiamy protokoły.

Efektem jest komplet, który realnie się przydaje: przy zgłoszeniu gwarancyjnym do producenta, przy sprzedaży domu, przy zgłoszeniu szkody do ubezpieczyciela po gradobiciu i przy każdej kolejnej naprawie. To także jedyny sensowny punkt wyjścia, jeśli klient planuje później dołożyć magazyn energii albo rozbudować instalację o kolejne moduły.

Dla instalacji domowej rozsądny rytm to przegląd co jeden do dwóch lat, przy czym pierwszy warto zrobić po pierwszym pełnym sezonie. Dla instalacji firmowych i rolniczych, gdzie postój oznacza realną stratę na rachunku, sensowny jest cykl roczny. Częściej sprawdza się instalacje w otoczeniu zapylonym: przy drodze gruntowej, obok suszarni, przy oborze.

Przegląd u nas obejmuje część elektryczną i część mechaniczną. Elektryczna to pomiary rezystancji izolacji stringów, ciągłości połączeń wyrównawczych, sprawdzenie zabezpieczeń nadprądowych i ograniczników przepięć po stronie DC i AC oraz kontrola parametrów pracy falownika i jego logów za ostatni rok. Mechaniczna to stan konstrukcji, moment dokręcenia klem, korozja, stan uszczelnień przejść przez pokrycie dachu, prowadzenie i mocowanie przewodów, stan złączek.

Osobno oceniamy czystość modułów i zacienienie. Mycie ma sens wtedy, gdy zabrudzenie jest widoczne i mierzalne w produkcji — mycie na siłę co pół roku to głównie koszt. Wykonujemy je wodą demineralizowaną, bez detergentów i bez chodzenia po modułach, bo to najczęstsza przyczyna mikropęknięć.

Z przeglądu dostajesz protokół z pomiarami i listę uwag podzieloną na trzy grupy: do naprawy teraz, do obserwacji, i to co jest w porządku. Nie dopisujemy do niej pozycji, które nie mają uzasadnienia technicznego.